"Τσιμέντα, σωλήνες, κασκόλ στο μπράτσο": οπαδικός πολιτισμός, καταναλωτισμός και αμφισβήτηση στην Αθήνα της δεκαετίας του '80

"Τσιμέντα, σωλήνες, κασκόλ στο μπράτσο": οπαδικός πολιτισμός, καταναλωτισμός και αμφισβήτηση στην Αθήνα της δεκαετίας του '80

Παναγιώτης Ζεστανάκης

πηγή: Altius, 1, Χειμ. 2013-2014, σ. 41-55
πηγή: https://goo.gl/eHZnPi

Οι Ουκρανοί φασίστες και ο φόβος της UEFA - Παιχνίδι ή πολιτικό μανιφέστο;

Οι Ουκρανοί φασίστες και ο φόβος της UEFA Παιχνίδι ή πολιτικό μανιφέστο;

Ασφάλιση και ποδόσφαιρο: μια ιστορία από το μέλλον

Ασφάλιση και ποδόσφαιρο: μια ιστορία από το μέλλον - 3pointmagazine.gr

Μια άγνωστη ιστορία ποδηλατοδρομίας στα Ιωάννινα του Μεσοπολέμου (1928)Ηπειρωτικός Αγών, 23/10/2013, σ. 10

Μια άγνωστη ιστορία ποδηλατοδρομίας στα Ιωάννινα του Μεσοπολέμου (1928)

 του Στράτου Ψαράκη*

Μια πόλη, απέραντο «ποδηλατοδρόμιον»

Στις 30 Οκτωβρίου του 1925 η εφημερίδα «Ήπειρος» αναφέρει σε δημοσίευμα της πως η κεντρικότερη οδός της πόλης, η οδός Σουλίου, έχει μετατραπεί σε «ποδηλατοδρόμιον». Η κατάσταση που επικρατεί περιγράφεται μάλιστα ως «τσίρκος μαθημάτων ποδηλατιστικής», στην οποία καλό θα ήταν να στρέψουν την προσοχή τους οι αρχές της πόλης.[i]

Ημέρες αργότερα, η ίδια εφημερίδα θα ξαναζητήσει την βοήθεια της αστυνομίας, για τους αγώνες ποδηλάτων που εκτελούνται καθημερινώς στον ίδιο δρόμο[ii], απαιτώντας συγχρόνως την λήψη μέτρων, ώστε να μην χρειαστεί οι υπεύθυνοι να εγκαλεστούν, όταν θα έχει, μοιραίως, συμβεί κάποιο δυστύχημα.[iii] Εν τέλει, η παντελής αδιαφορία που θα επιδειχθεί από τους υπευθύνους, απέναντι στο «ελεεινό θέαμα που παρουσιάζουν οι κεντρικοί δρόμοι της πόλης με τα σμήνη ποδηλατιστών», θα οδηγήσει την εφημερίδα στο να δικαιολογήσει οποιαδήποτε αυτοδικία απέναντι σε ποδηλάτες, προκειμένου να επανέλθει η τάξη και η ασφάλεια.[iv]

H παράθεση των παραπάνω δημοσιευμάτων έγινε ούτως ώστε να διαφανεί η εξής ιστορική βεβαιότητα: η ποδηλασία αποτελούσε, στα Ιωάννινα του 1925, μια διαδεδομένη και καθιερωμένη ψυχαγωγική αλλά κι αθλητική δραστηριότητα.

Ο Μαραθώνιος της Βοστόνης και η "συλλογικότητα"

Ο Μαραθώνιος της Βοστόνης και η "συλλογικότητα"

του Dav. Zirin - μτφρ. Αγάπιος Λάνδος

Αν έχετε χάσει την πίστη στη δύναμη του ανθρώπου, πηγαίνετε να παρακολουθήσετε έναν μαραθώνιο

Κάθριν Σουίτζερ

Πρώτα απ’ όλα, ας προσευχηθούμε για τους κατοίκους της Βοστόνης, για τους κατοίκους της Βαγδάτης, για τους κατοίκους του Μογκαντίσου, που τόσο μεγάλο πόνο ένιωσαν σήμερα. Και αμέσως μετά, νομίζω ότι πρέπει να καταλάβουμε, όλοι μας, πως η επίθεση στον Μαραθώνιο της Βοστόνης δεν είναι, στην πραγματικότητα, μια επίθεση εναντίον της Βοστώνης ή των Ηνωμένων Πολιτειών· είναι μια επίθεση ενάντια σε όλη την ανθρωπότητα. Έχουμε την τάση, σ’ αυτή τη χώρα, να αποκαλούμε τους εθνικούς πρωταθλητές μας “ παγκόσμιους πρωταθλητές”. Και ιδού, ο Μαραθώνιος της Βοστόνης, που το όνομά του ακούγεται μάλλον επαρχιώτικο, κι όμως συμμετέχουν σ’ αυτόν άνθρωποι από 96 χώρες. Οι κάτοχοι του παγκόσμιου ρεκόρ, τόσο στους άνδρες όσο και στις γυναίκες, κατάγονται από την υποσαχάρια Αφρική. Παίρνουν μέρος σ’ αυτόν 20.000 άνθρωποι. Μιλήστε με ανθρώπους από όλο τον κόσμο, μέλη αυτής της μεγάλης διεθνούς κοινότητας των μαραθωνοδρόμων, και θα σας πουν, με κάθε λεπτομέρεια, για τον Μαραθώνιο της Βοστόνης. Ξέρουν για το Χερτμπρέικ Χιλ και το πόσο δύσκολο είναι να φτάσεις ως εκεί. Ξέρουν ότι όταν περνάς από το Γουέλσλεϊ Κόλετζ, για παράδειγμα, τα ζήτω είναι συχνά τόσο δυνατά, που δεν μπορείς ν’ ακούσεις τίποτα άλλο. Ξέρουν ότι ο Μαραθώνιος αυτός είναι ταυτισμένος με τη συλλογικότητα, είναι μια κατεξοχήν υπόθεση της κοινότητας. Όταν λοιπόν έχουμε ένα αγώνισμα τόσο συλλογικό, μια υπόθεση που την αγκαλιάζει η κοινότητα, και κάποιοι επιδιώκουν να κυριαρχήσει η ανασφάλεια, να φοβόμαστε πια να πάμε σ’ αυτό με την οικογένειά μας, τότε πρόκειται για μια επίθεση στον δημόσιο χώρο, στον χώρο της συλλογικότητας, με παγκόσμια σημασία.

Ο Αστέρας “Κατίδη” δεν θα έβγαζε ποτέ

Ο Αστέρας “Κατίδη” δεν θα έβγαζε ποτέ

του Βασ. Σαμπράκου

Ο Βασίλης Σαμπράκος διηγείται την ιστορία του “Αστέρα 2004”, ενός ποδοσφαιρικού συλλόγου που νοιάστηκε για την διαπαιδαγώγηση, την διάπλαση, την ανατροφή, την μόρφωση των ποδοσφαιριστών του.

Ο ΠΙΕΡ ΠΑΟΛΟ ΠΑΖΟΛΙΝΙ ΓΙΑ ΤΗ ΣΧΕΣΗ ΠΟΔΟΣΦΑΙΡΟΥ, ΛΟΓΟΤΕΧΝΙΑΣ, ΓΛΩΣΣΑΣ ΚΑΙ ΓΛΩΣΣΟΛΟΓΙΑΣ

Ο ΠΙΕΡ ΠΑΟΛΟ ΠΑΖΟΛΙΝΙ ΓΙΑ ΤΗ ΣΧΕΣΗ

ΠΟΔΟΣΦΑΙΡΟΥ, ΛΟΓΟΤΕΧΝΙΑΣ, ΓΛΩΣΣΑΣ ΚΑΙ ΓΛΩΣΣΟΛΟΓΙΑΣ*

του Γιωργ. Κεντρωτή**

Το κείμενο του Πιέρ Πάολο Παζολίνι με τον τίτλο Το ποδόσφαιρο «είναι» γλώσσα με δικούς της ποιητές και πεζογράφους, που παρουσιάζω εδώ μεταφρασμένο από εμένα, δημοσιεύθηκε στην εφημερίδα του Μιλάνου Il Giorno στις 3 Ιανουαρίου 1971 και συμπεριελήφθη στον δεύτερο τόμο των δοκιμίων του Παζολίνι για τη λογοτεχνία και την τέχνη (Saggi sulla letteratura e sull’arte) που εκδόθηκε το 1999 στο Μιλάνο από τον οίκο Mondadori στη σειρά Meridiani.

Ο Παζολίνι, που δεν ήταν μόνο σκηνοθέτης, αλλά και λογοτέχνης και φιλόλογος πρώτης γραμμής, καθώς και πολιτικό πρόσωπο διεθνούς εμβελείας, έχει πει για το ποδόσφαιρο τα εξής σημαδιακά λόγια:

Il calcio è l’ultima rappresentazione sacra del nostro tempo. È rito nel fondo, anche se è invasione. Mentre altre rappresentazioni sacre, persino la messa, sono in declino, il calcio è l’unica rimastaci. Il calcio è lo spettacolo che ha sostituito il teatro.

Δηλαδή:

Το ποδόσφαιρο είναι η έσχατη ιερή παράσταση της εποχής μας. Κατά βάθος είναι ιεροτελεστία, ακόμα κι αν πρόκειται για εισβολή ή για επιδημία. Ενώ άλλες ιερές παραστάσεις, ακόμα και αυτή η θεία λειτουργία, βρίσκονται σε παρακμή, το ποδόσφαιρο είναι η μοναδική που μας απομένει. Το ποδόσφαιρο είναι το θέαμα εκείνο που έχει αντικαταστήσει το θέατρο.

Obdulio Varela, μπάλα και ταξική συνείδηση

Obdulio Varela, μπάλα και ταξική συνείδηση.

''Όταν η ομάδα του, η ιστορική Πενιαρόλ, ένας από τους σπουδαιότερους ποδοσφαιρικούς συλλόγους του πλανήτη, θέλησε - πρώτη αυτή από κάθε άλλη ομάδα στον κόσμο και σε εποχές που η διαφημιστική χορηγία ήταν άγνωστη στο ποδόσφαιρο- να προσθέσει πληρωμένη διαφήμιση στη φανέλα της, ο ίδιος αρνήθηκε. «Κάποτε εμάς του μαύρους, είπε, μας έδεναν με μια αλυσίδα και μας περιέφεραν από δω και από ‘κει σαν θεάματα, οι εποχές αυτές όμως έχουν περάσει...».''

Η πρώτη νίκη του ΠΑΟΚ στην Αθήνα εναντίον της ΑΕΚ

  Κυριακή 20 Οκτωβρίου 1968. Στο μαγευτικό νησάκι του Σκορπιού πραγματοποιείται «ο γάμος του αιώνα». Ο Ελληνας μεγιστάνας Αριστοτέλης Ωνάσης παντρεύεται την Ζακλίν Κένεντι και τα φώτα ολόκληρης της υφηλίου είναι στραμμένα στην Ελλάδα. Την ίδια μέρα στην πόλη του Μεξικού πέφτει η αυλαία των 19ων Ολυμπιακών Αγώνων και… 

Άγιαξ, για πάντα Άγιαξ!

Άγιαξ, για πάντα Άγιαξ!

του Παν. Φωτεινόπουλου

Δείτε ένα ποίημα διαφορετικό του Μανόλη Αναγνωστάκη, που απενοχοποιεί το ποδόσφαιρο στα μάτια της διανόησης και της κουλτούρας και συμβάλλει στην κοινωνική και πολιτισμική «αποκατάστασή» του.

Το ποδόσφαιρο, παρότι συνιστά κοινωνικό φαινόμενο με αξιοσημείωτη επιρροή αλλά και μια μορφή τέχνης, αντιμετωπιζόταν συχνά με επιφύλαξη από τη διανόηση. Ωστόσο, ορισμένοι άνθρωποι των γραμμάτων τόλμησαν να το «υπερασπιστούν», προσδίδοντάς του πολιτισμική διάσταση.

Σαν σήμερα πριν από 27 χρόνια, στις 28.10.1984, δημοσιεύτηκε στην εφημερίδα Αυγή ένα εξαιρετικό ποίημα, του οποίου πηγή έμπνευσης αποτέλεσε μια ποδοσφαιρική ομάδα. Ο δημιουργός του υπέγραφε ως Α. Καμής, αλλά αποκαλύφθηκε αργότερα ότι ήταν ο Μανόλης Αναγνωστάκης, σπουδαίος λογοτέχνης της μεταπολεμικής γενιάς, και ο τίτλος του ποιήματος… προδίδει και το περιεχόμενό του:

Η ανδρική ταυτότητα και το γήπεδο

Η ανδρική ταυτότητα και το γήπεδο

του Κων. Γιαννακόπουλου*

Την τελευταία δεκαετία στον χώρο της κοινωνικής ανθρωπολογίας υπάρχει ένα αυξανόμενο ενδιαφέρον για τη μελέτη του αθλητισμού και ειδικότερα του ποδοσφαίρου. Και αυτό διότι, όπως έχει παρατηρηθεί από τον ανθρωπολόγο C. Bromberger, το γήπεδο αποτελεί έναν τόπο θεάματος μιας συγκεκριμένης αθλητικής πρακτικής όπου εκφράζονται με τρόπο θεατρικό, συμβολικά, κοινωνικές σχέσεις, όπως εκείνες που αφορούν την τάξη, την εντοπιότητα, το φύλο. Αλλά και, αντιστρόφως, οι ποδοσφαιρικές αξίες και συμπεριφορές τόσο των φιλάθλων όσο και των παικτών ­ ακόμη και το ίδιο το στυλ του «παιχνιδιού» ­ διαμορφώνονται από τις ταξικές, τοπικές και έμφυλες ταυτότητες. Θα περιοριστούμε εδώ στη διαπλοκή του ποδοσφαίρου με τις κοινωνικές σχέσεις του φύλου και ιδιαίτερα την ανδρική ταυτότητα. Εξάλλου, το ποδόσφαιρο αποτελεί ένα από τα προνομιακά πεδία μελέτης του ανδρισμού, αφού θεωρείται κατεξοχήν ανδρικό σπορ τόσο ως θέαμα όσο και ως αθλητική πρακτική.

Το κείμενο που ακολουθεί στηρίζεται σε εθνογραφική επιτόπια έρευνα που διεξάχθηκε το διάστημα 1990-1992 σε ποδοσφαιρική ομάδα μιας εργατικής συνοικίας του Πειραιά, στο πλαίσιο ευρύτερης έρευνας για τις ανδρικές ταυτότητες στην Αθήνα και στον Πειραιά. Η ομάδα, την εποχή της έρευνάς μου, «έπαιζε» στην Δ' εθνική ερασιτεχνική κατηγορία. Οι συνομιλητές μου ήταν οι άνθρωποι της διοίκησης του συλλόγου, οι φίλαθλοι και, κυρίως, οι ποδοσφαιριστές.

Στον τοίχο με κόκκινη φανέλα

Στον τοίχο με κόκκινη φανέλα

Του ΑΛΕΞΑΝΔΡΟΥ ΑΣΩΝΙΤΗ

Ποια θα μπορούσε να είναι η τελευταία επιθυμία ενός μελλοθάνατου αγωνιστή στις φυλακές της Κέρκυρας, μεσούντος του εμφυλίου πολέμου στην Ελλάδα;

ΓΥΝΑΙΚΕΙΕΣ KAI ΕΡΓΑΤΙΚΕΣ ΟΛΥΜΠΙΑΔΕΣ: Ο αθλητισμός των «Αλλων»

ΓΥΝΑΙΚΕΙΕΣ KAI ΕΡΓΑΤΙΚΕΣ ΟΛΥΜΠΙΑΔΕΣ

Ο αθλητισμός των «Άλλων»

H σημασία δύο διοργανώσεων του Μεσοπολέμου: η αμφισβήτηση της ΔΟΕ από το φεμινιστικό και το εργατικό κίνημα

του Γ. Γιαννιτσιώτη*

H σύγχρονη αναβίωση των Ολυμπιακών Αγώνων από το 1896 ως και τις ημέρες μας επενδύεται συστηματικά από τη ρητορική ότι τα σπορ, στο πλαίσιο των Ολυμπιάδων, συνθέτουν ένα πεδίο «αδελφοσύνης και συνάντησης των λαών και των εθνών». H καθημερινότητα όμως του αθλητισμού και ιδιαίτερα η ιστορία των σπορ αποδεικνύουν ότι ο αθλητισμός και τα σπορ περισσότερο χωρίζουν παρά ενώνουν. Τα νοήματα που τους αποδίδονται είναι ποικίλα, συχνά συγκρουσιακά μεταξύ τους και άρρηκτα συνδεδεμένα με τις πολιτικές, οικονομικές, κοινωνικές συνθήκες του ιστορικού χρόνου εγγραφής τους. Ετσι, το 1920, οι ηττημένες στον A´ Παγκόσμιο Πόλεμο χώρες αποκλείστηκαν από την Ολυμπιάδα της Αμβέρσας: οι Ολυμπιακοί Αγώνες της νίκης, όπως ονομάστηκαν, διοργανώθηκαν, παρά τις αντιξοότητες και τα πενιχρά μέσα, προκειμένου να υπογραμμίσουν την επάνοδο στην προπολεμική σταθερότητα. H πρόσφατη ιστορία των Ολυμπιακών Αγώνων σημαδεύτηκε από τα πολυάριθμα μποϊκοτάζ, απόρροια του Ψυχρού Πολέμου.

Με δεδομένο λοιπόν αυτήν την παραδοχή θα εξετάσουμε τις εργατικές και γυναικείες Ολυμπιάδες που πραγματοποιήθηκαν κατά τη διάρκεια του Μεσοπολέμου. Τα συγκεκριμένα αθλητικά γεγονότα τείνουν, θα έλεγε κανείς, να εξοβελισθούν από την ευρωπαϊκή αθλητική ταυτότητα, εξαιτίας, εν πολλοίς, ενός κυρίαρχου λόγου που καλλιεργεί την αποϊδεολογικοποίηση των Ολυμπιακών Αγώνων και το α-πολιτικό νόημά τους, και επιχειρεί να απαλείψει τον ιστορικό χαρακτήρα των θεσμών και των μηχανισμών που τους συντηρούν και τους αναπαράγουν.

H σημασία αυτών των δύο διοργανώσεων είναι διττή: κατά πρώτον, αμφισβήτησαν, από διαφορετική αφετηρία η καθεμιά, την απόπειρα της Διεθνούς Ολυμπιακής Επιτροπής (ΔΟΕ) να αποτελέσει συγκεντρωτικό μηχανισμό ελέγχου του παγκόσμιου αθλητισμού και όλων των αθλητικών συμβάντων με διεθνή προσανατολισμό. Κατά δεύτερον, αντιτάχθηκαν στον αποκλεισμό από τους Αγώνες με κριτήρια το φύλο, τη φυλή και την τάξη. Οι εργατικές Ολυμπιάδες ειδικότερα, επιχείρησαν να επενδύσουν στους Αγώνες με αντιπολεμικό περιεχόμενο, καταγγέλλοντας ταυτόχρονα τον εθνικισμό και τον ναζισμό.

Liverpoolians against football business!

Liverpoolians against football business!

Στον πρόσφατο (30/01/13) αγώνα της Άρσεναλ με τη Λίβερπουλ, οι οπαδοί της ομάδας από το λιμάνι σήκωσαν δύο πανό γεμάτα νόημα. Ένα ενάντια στο μοντέρνο ποδόσφαιρο και ένα που έγραφε "Working class game, Business class prices". Το μήνυμα είναι κάτι παραπάνω από σαφές.

Μοντέρνο ποδόσφαιρο στην Αγγλία σημαίνει πανάκριβα εισιτήρια, συνεχής έλεγχος, απαγόρευση εισόδου, κατάργηση των κερκίδων όρθιων και μία σειρά από διατάξεις που αποτέλεσαν πρότυπο και για τις ποδοσφαιρικές ομοσπονδίες άλλων χωρών. Το τελευταίο διάστημα στο Νησί πληθαίνουν συνεχώς οι φωνές εναντίωσης στη δομή που έχει πλέον το ποδόσφαιρο εκεί. Είναι άκρως ενθαρρυντικό να βλέπεις αυτούς τους τύπους να υψώνουν το ανάστημά τους και να διεκδικούν πίσω την αξιοπρέπειά τους και μάλιστα, έχοντας απέναντί τους την πιο καλογυαλισμένη βιτρίνα του ευρωπαϊκού αθλητισμού.

πηγή: http://rfu.blogspot.gr/2013/02/liverpoolians-against-football-business.html